یادداشت‌های پژوهشی

حدیث

تقیه یا تمجید؟!

درست‌بن‌ابی‌منصور گوید: محضر امام کاظم؟ع؟ بودیم. کمیت‌بن‌زید نیز نزد او حضور داشت. حضرت؟ع؟ به کمیت فرمودند: این شعر را تو سروده‌ای؟ (اینک پناه به بنی‌امیه آوردم و کارها به اشخاص لایق سپرده شده است) کمیت گفت: این شعر را گفته‌ام ولی ایمان خود را از دست ندادم، من به شما ارادت دارم و از دشمنتان بیزارم ولی این شعر را از روی تقیه سروده‌ام. حضرت؟ع؟ فرمودند: اگر اینطور که می‌گویی باشد، تقیه جوازِ شراب‌خواری هم می‌دهد؟!

نصر بن صباح عن إسحاق بن محمد البصري عن جعفر بن محمد الفضيل عن محمد بن علي الهمداني عن درست بن أبي منصور قال : كنت عند أبي الحسن موسى ع وعنده الكميت بن زيد فقال للكميت أنت الذي تقول فالآن صرت إلى أمية والأمور إلى مصاير قال قد قلت ذلك فو الله ما رجعت عن إيماني وإني لكم لموال ولعدوكم لقال ولكني قلته على التقية قال أما لأن قلت ذلك إن التقية تجوز في شرب الخمر؟

رجال الکشي... از او: بحارالأنوار، جلد ۴۷، صفحهٔ ۳۲۳

توضیح

ظاهرا تقیه‌ای که از عقاید شیعه است و اعتقاد و عمل به آن از خطوط قرمز اهل‌بیت ؟عهم؟ بوده، اکنون شده وسیلۀ کسب منفعت برخی که آگاهانه یا ناآگاهانه مرتکب گناهان کبیره‌ای مثل دروغ و نفاق می‌شوند. تقیه مراتب دارد. سواد من خیلی به بحث تخصصی درباره‌اش نمی‌رسد؛ ولی گمان کنم وقتی خطر در میان باشد، و با سکوت هم حل نشود، به قدر کافی جواز داشته باشیم خلاف عقاید سخن بگوییم. [نه اینکه خوش‌رقصی کنیم و به گردن تقیه بیاندازیم] پ.ن: ذیل حدیث نوشته شده بود به جهت قرائن تاریخی این احتمال بیشتر است که این حدیث از امام باقر سلام‌الله‌علیه باشد (چنانکه ابوالفرج اصفهانی نقل کرده) والله عالم.